Ga naar de inhoud
"Leg je gsm nu eens weg."
Je zegt het misschien wel vaker dan je zou willen. Toch lijkt je kind telkens opnieuw naar dat scherm te grijpen. Veel ouders denken dan al snel dat het probleem gewoon "te veel schermtijd" is. Maar wat als dat scrollen eigenlijk iets anders probeert op te lossen?
Een recent Italiaans onderzoek bij 785 volwassenen (Soraci e.a., 2026) biedt een interessante kijk op die vraag. Hoewel het onderzoek bij volwassenen werd uitgevoerd, herkennen veel hulpverleners dezelfde mechanismen ook bij jongeren. De resultaten bevestigen bovendien iets wat we bij GameChangers al langer zien: achter overmatig schermgebruik schuilt vaak een behoefte die veel belangrijker is dan het scherm zelf.
Het probleem is niet de eenzaamheid alleen
De onderzoekers verwachtten dat mensen die zich eenzaam voelen automatisch meer risico lopen op problematisch smartphone- en socialmediagebruik. Dat bleek verrassend genoeg niet het geval. Wat wel een verschil maakte, waren twee tussenliggende gevoelens:
- FoMO: de angst om iets te missen wanneer je even niet online bent.
- Escapisme: sociale media gebruiken om even te ontsnappen aan stress, verveling, onzekerheid of negatieve gevoelens.
Met andere woorden: eenzaamheid zorgt er niet rechtstreeks voor dat iemand dwangmatig gaat scrollen. Wel kan eenzaamheid ervoor zorgen dat iemand sterker verlangt om erbij te horen of even niet te hoeven voelen wat moeilijk is. Het zijn juist die gevoelens die het scherm zo aantrekkelijk maken. Dat is een belangrijk verschil. Het betekent dat het scrollen vaak een symptoom is en niet de oorzaak van het probleem.
Meer dan alleen schermtijd
Betekent dit dat schermtijd er niet meer toe doet? Zeker niet. Het onderzoek laat ook zien dat mensen die meer tijd op sociale media doorbrengen, vaker problematisch gebruik ontwikkelen. Schermtijd blijft dus een belangrijk signaal om aandacht voor te hebben. Alleen vertelt het aantal uren niet het hele verhaal.
Bij GameChangers kijken we daarom altijd breder. Met ons 3M-model kijken we niet alleen naar het scherm, maar ook naar de persoon én de omgeving. Hoe voelt iemand zich? Wat maakt een game of app zo aantrekkelijk? En wat speelt er thuis, op school of in de vriendengroep? Pas wanneer je die puzzel samenlegt, begrijp je waarom stoppen soms zo moeilijk is.
Wat betekent dit voor jou als ouder?
Wanneer je kind blijft scrollen, is het begrijpelijk dat je eerst aan de telefoon denkt. Toch helpt het vaak meer om nieuwsgierig te worden naar wat er achter dat gedrag zit. Misschien probeert je kind verveling te vermijden. Misschien wil het niets missen van wat vrienden online doen. Of misschien was het gewoon een lastige dag op school.
Dat betekent niet dat je geen grenzen hoeft te stellen. Duidelijke afspraken blijven belangrijk. Alleen werken grenzen meestal beter wanneer ze samengaan met begrip en verbinding.
Het onderzoek suggereert ook dat interventies effectiever zijn wanneer ze zich richten op de angst om buitengesloten te worden en waar ze voor “vluchten”. Praat met je kind over wat er gebeurt als ze even offline zijn — welke sociale angst voelen ze dan precies? Sociale media is vaak een pleister, niet de wonde.
Vier kleine vragen die thuis een groot verschil kunnen maken
In plaats van meteen te focussen op het scherm, kan je eens proberen om het gesprek anders te starten.
- Benoem eerst het gevoel. "Ik merk dat je veel aan het scrollen bent vandaag. Hoe was je dag eigenlijk?" of “Is er iets waar je even niet aan wil denken?”.
- Maak FoMO bespreekbaar. Vraag wat je kind denkt te missen wanneer de telefoon even weg ligt. Vaak blijkt die angst groter dan de werkelijkheid.
- Kijk naar de functie van het scherm. Twee uur scrollen na een leuke dag is iets anders dan twee uur scrollen na een ruzie of een moeilijke toets.
- Investeer in kleine momenten van verbinding. Samen koken, een wandeling maken of tien minuten praten voor het slapengaan lijken misschien klein, maar ze geven kinderen opnieuw het gevoel ergens echt bij te horen.
Het goede nieuws is dat FoMO en escapisme geen vaste eigenschappen zijn. Wanneer jongeren opnieuw meer verbinding ervaren, leren omgaan met moeilijke gevoelens en ook offline succeservaringen opdoen, vermindert de nood om voortdurend online te zijn vaak vanzelf. Dat vraagt tijd. En het vraagt meer dan alleen een schermtimer of een nieuwe regel.
Misschien herken je je kind in dit verhaal. Of merk je dat gesprekken over schermtijd thuis steeds vaker uitmonden in discussie. Weet dan dat je er niet alleen voor staat. Soms helpt het al om samen met iemand naar de situatie te kijken. Vanuit begrip, zonder schuldgevoel en met haalbare stappen die passen bij jullie gezin.
Plan een vrijblijvend telefoongesprek in en wij helpen je op weg!
