Waarom schermtijd geen echte rust is voor je kind

"Laat hem maar even tv kijken, dan kan hij wat uitrusten."

Het is een gedachte die veel ouders herkennen. Na een drukke schooldag lijkt een moment voor de televisie, tablet, smartphone of een spelletje een ideale manier om te ontspannen. Het kind zit stil en moet even aan helemaal niets anders denken. Maar betekent stilzitten voor een scherm automatisch dat ze echt aan het rusten zijn?

Gamen en scrollen is niet hetzelfde als rusten.

Wanneer kinderen voor een scherm zitten, lijken ze ontspannen. Ze liggen in de zetel, bewegen weinig en zijn volledig gefocust op wat er op het scherm gebeurt.

Als ouder ziet dat eruit als rust, maar toch is hun brein op dat moment vaak hard aan het werk. Elke video, melding, afbeelding of prikkel vraagt aandacht. Het brein moet voortdurend nieuwe informatie verwerken, keuzes maken, reageren op beloningen en blijft alert voor wat er als volgende komt.

Vooral sociale media en games zijn ontworpen om onze aandacht zo lang mogelijk vast te houden. Het resultaat? Het lichaam rust misschien uit, maar het brein krijgt vaak weinig echte herstelmomenten. En na een drukke dag op school waar je kind van alles heeft geleerd en zijn brein voortdurend actief is geweest, kan dat net het tegenovergestelde effect creëren. Daarnaast kunnen ze helemaal opgewonden geraken van het winnen of verliezen van een spelletje.

In plaats van een herstelmoment voor hun brein, wordt het door een scherm net opnieuw gestimuleerd. Bovendien moeten kinderen tijdens de schooluren vaak stilzitten, en heeft hun lichaam eigenlijk nood aan fysieke beweging als uitlaatklep.

Waarom herstelmomenten belangrijk zijn

Echte mentale rust ontstaat wanneer het brein minder prikkels hoeft te verwerken. Dit zijn activiteiten waarbij het zenuwstelsel de kans krijgt om te vertragen en te herstellen. Denk aan activiteiten zoals:

• buiten spelen of wandelen;
• tekenen of knutselen;
• muziek luisteren;
• dagdromen;
• rustig praten met vrienden of familie;
• gewoon even niets doen.

Het zijn deze herstelmomenten die kinderen nodig hebben om nieuwe informatie te kunnen verwerken, emoties een plaats te geven en hun aandachtsspanne op te laden. Een scherm laat hen van de ene prikkel naar de andere prikkel gaan, met overprikkeling als gevolg. Dit uit zich dan in:

• sneller vermoeid zijn;
• moeilijker kunnen concentreren;
• net meer nood hebben aan voortdurende prikkels;
• sneller verveeld zijn wanneer er geen scherm beschikbaar is.

Met als gevolg dat als je het scherm wegneemt, er vaak discussies ontstaan en het kind moeite ervaart om zich bezig te houden met activiteiten zonder een scherm. Alles wordt saai en je kind lijkt de prikkels van een scherm nodig te hebben om ‘rustig’ te worden.

​Wat met kinderen die ADHD of autisme hebben?

Bij kinderen met ADHD of autisme zien we vaak nog sterker hoe belangrijk echte herstelmomenten zijn. Enerzijds kunnen schermen en specifieke games hun brein rust brengen omdat de online gamewereld een bepaalde structuur, routine en voorspelbaarheid heeft, maar anderzijds is dit net ook een reden waarom schermen extra verslavend kunnen zijn voor deze beide groepen.

Specifiek voor kinderen met ADHD zijn schermen extra aantrekkelijk, omdat games, video's en sociale media voortdurend nieuwe prikkels, snelle beloningen en afwisseling bieden. Dat sluit goed aan bij hoe hun brein werkt. Het nadeel is dat het daardoor soms moeilijker wordt om nadien over te schakelen naar activiteiten die minder stimulerend zijn, zoals huiswerk maken, lezen of hun kamer opruimen.

Bij kinderen met autisme kunnen schermen dan weer voorspelbaarheid en controle bieden. Een game, video of favoriete app voelt vaak veilig en vertrouwd aan in een wereld die soms overweldigend kan zijn. Tegelijkertijd krijgen ook zij via schermen een constante stroom aan informatie en prikkels te verwerken, waardoor hun brein niet altijd de kans krijgt om echt te herstellen. Wat rust lijkt, is voor hun brein dus vaak nog volop verwerken.

Conclusie

De uitdaging is niet om schermen te verbieden, maar om te leren herkennen wanneer ze helpen herstellen en wanneer ze herstel in de weg staan.​ Een belangrijke vraag hierbij is:

​"Geeft deze activiteit mijn kind energie, of kost ze eigenlijk meer energie dan ik dacht?"

​Het gaat dus niet altijd om de vraag hoeveel tijd het kind doorbrengt op een scherm, maar eerder om hoeveel echte rustmomenten je kind vandaag heeft gehad. Want soms lijkt een schermpauze op rust, terwijl het brein eigenlijk gewoon van de ene activiteit naar de andere springt. Vaak heeft je kind net nood aan activiteiten die hun brein rust geven.

Merk je dat je kind te weinig herstelmomenten heeft én zijn scherm niet zomaar opzij kan leggen? Blijven afspraken rond schermen niet hangen en maak je je zorgen? Wij kunnen je hierbij helpen. Boek een gratis kennismakingsgesprek bij ons.

​